Որպես The California Courier թերթի գլխավոր խմբագիր և ամերիկահայ գործիչ՝ ես ցանկանում եմ վերլուծել ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսի վերջին այցը Հայաստան և Ադրբեջան, որը, իմ կարծիքով, բացահայտում է ԱՄՆ քաղաքականության անհամաչափությունները և հայկական հարցի նկատմամբ նրա մոտեցման խորքային խնդիրները։
Այս այցը, որը հանրային հաղորդագրության տեսանկյունից, հավանաբար, նպատակադիր էր՝ համաձայնեցված Փաշինյանի, Ալիևի և ԱՄՆ նախագահ Թրամփի միջև, արդեն սկզբից ծածկվեց մի շարք սխալներով և սկանդալային իրադարձություններով, որոնք վերջիններս ավելի ուժեղացրին, քան թե նվազեցնեին։
Այցի սկզբում Վենսը և նրա կինը անակնկալ այցելեցին Երևանում գտնվող Հայոց ցեղասպանության հուշահամալիրը և ծաղկեպսակ դրեցին ի հիշատակ զոհերի։ Սա, թեև ողջունելի էր, շուտով վերածվեց լուրջ սկանդալի։ Վենսի սոցցանցային էջում տեղադրված գրառումից, որտեղ նա հստակ նշել էր «Հայոց ցեղասպանություն» արտահայտությունը, այն ջնջվեց և փոխարինվեց մեկ այլ հաղորդագրությամբ, որտեղ այդ արտահայտությունը բացակայում էր։ Փոփոխված տեքստը հրապարակել էր Վենսի մամուլի քարտուղար Թեյլոր Վան Քըրքը։
Իմ կարծիքով, այս խմբագրումը կատարվել էր Սպիտակ տնից՝ թուրքական կողմի խիստ բողոքից հետո։ Այս իրադարձությունը ցույց է տալիս, թե ինչ հետևանքներ կարող են ունենալ այն դեպքերը, երբ հայ համայնքի որոշ անդամներ քվեարկում են այնպիսի քաղաքական գործիչների օգտին, ովքեր ժխտում են Հայոց ցեղասպանությունը։ Իրականում, գրառումը ջնջելը նույնիսկ ավելի վիրավորական է, քան ինքնըստինքն ասելը, և այնքան է խորը հարց է, որ ամերիկահայերը պետք է լրջորեն մտածեն՝ արդյոք պետք է քվեարկել Վենսի օգտին 2028 թվականի ԱՄՆ նախագահական ընտրություններում։
Այսպիսով, Վենսը 1.5 միլիոն հայերի զանգվածային սպանությունը վերածեց պարզապես «շատ սարսափելի իրադարձության»։ Այս հղումը հեռացնելը լայնորեն լուսաբանվեց ամերիկյան և միջազգային լրատվամիջոցներում։ Սպիտակ տան կողմից կատարված այս քայլը, փաստորեն, միայն ավելի մեծ ուշադրություն է հրավիրել այս խնդրի վրա։
Այնուամենայնիվ, ամենահայտնի սխալը, որը լայնորեն արձագանք գտավ Հայաստանում, թարգմանիչի սխալն էր։ Երբ Վենսը խոսեց ԱՄՆ-ի կողմից Հայաստան 9 միլիարդ դոլարի մոդուլային միջուկային ռեակտորների արտահանման մասին, «արտահանում» բառը սխալմամբ թարգմանվեց որպես «ներդրում»։ Այսպիսով՝ ստեղծվեց տպավորություն, թե ԱՄՆ-ի կողմից Հայաստանում ներդրումներ կատարելու փոխարեն, Հայաստանը ներդրում կանի ԱՄՆ-ում։ Այս տպավորիչ 9 միլիարդ դոլարի գումարը հավասար է Հայաստանի տարեկան բյուջեին։
Այս ամենի ֆոնին, մինչ Փաշինյանն օր ու գիշեր խոսում է խաղաղության մասին, նախագահ Ալիևը պահանջում է նոր զիջումներ Հայաստանից և հրաժարվում է ստորագրել, այսպես կոչված, «խաղաղության պայմանագիրը»։ Ադրբեջանը նաև Բաքվի բանտում պահում է նախկին արցախցի ղեկավարներին՝ կեղծ մեղադրանքներով, պնդելով, թե հայ պատանդները «նացիստներից ավելի վատ հանցագործություններ են կատարել»։
Վերջում, Փաշինյանն անսպասելիորեն հայտարարեց, որ Վենսի հետ քննարկել է հայ գերիների հարցը։ Սա, թեև կարող է լսվել որպես դրական նշան, պետք է դիտարկել ավելի լայն համատեքստում։ ԱՄՆ-ի քաղաքականությունը Հայաստանի նկատմամբ, որը մի կողմից ցանկանում է աջակցել, իսկ մյուս կողմից՝ պահպանել իր հարաբերությունները Ադրբեջանի հետ, հաճախ հանգեցնում է անհամաչափությունների և հայկական հարցի նկատմամբ անհստակության։
